الملا فتح الله الكاشاني
187
تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )
هم نه باشند چه اول مستوجب نزول دركه هاويه است و ثانى مستحق صعود بر درجهء عاليه مراد جميع كافران ملحد و مؤمنان موحداند پس به جهت زيادتى وعيد و تهديد شديد در بارهء كافران عنيد ميفرمايد كه اى اهل الحاد و جحود و انكار اعْمَلُوا ما شِئْتُمْ بكنيد آنچه ميخواهيد إِنَّهُ بدرستى كه خداى بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ به آنچه ميكنيد بيناست و هيچ چيز بر او پوشيده و پنهان نيست پس شما را بدان جزا و سزا خواهد داد . إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِالذِّكْرِ بدرستيكه آنان كه نگرويدند به قرآن كه بهترين ياد كردنست لَمَّا جاءَهُمْ هنگاميكه آمدند بديشان مخفى نميشوند بر ما بافعال و اقوال و يا معذب ميشوند به هلاكت و انواع نكال و عقوبة وَ إِنَّهُ و بدرستى كه قرآن لَكِتابٌ عَزِيزٌ هر آينه كتابيست ارجمند و گرامى نزد حضرت بارى و گويند قرآن بجهة آن عزيز است كه كلام رب عزيز است كه ملك عزيز آورده براى امة عزيز يا نامهء دوست است بنزد دوست و نامهء دوست نزد دوستان عزيز مىباشد و يا عزيز است زيرا كه هيچكس قادر نيست كه مثل آن را بياورد و يا باعتبار آنكه محفوظست از تغيير و تبديل و تخويف و يا به آن اعتبار كه بر اتم صفات و احكامست و يا آنكه واجبست كه اوامر و نواهى آن را عزيز دانند و از آن تجاوز نكنند . لا يَأْتِيهِ الْباطِلُ نيايد به او هيچ باطلى مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ از پيش روى وى وَ لا مِنْ خَلْفِهِ و نه از پس وى يعنى از هيچ جهة باطلى بسوى آن راه نيابد پس بطعن طاعن و تاويل مبطل مطعون و متأول نگردد چه هر كه در صدد طعن و ابطال آن در آمد قول او ممحوق و تاويل او مضمحل و نابود شد و با قبح وجه هلاك شد و به عذاب ابدى و بعقوبة سرمدى گرفتار گشت و امام جعفر صادق عليه السلام فرموده كه مراد آنست كه در اخبار ماضيه و مستقبله آن دروغى نباشد بلكه جميع چيزهاى آن مطابق واقع است و موافق نفس الامر و يا هيچ كتابى نيامده كه حكم ببطلان آنكند و اين قول از ابن عباس است و يا شيطان نتواند كه از آن چيزى را ناقص سازد و يا كلام باطل در او زياده كند پس زياده و نقصان بر او راه نيابد و يا به هيچ وجه راه تناقض و كذب و تعارض بر او گشوده نميشود و او تَنْزِيلٌ فرو فرستاده مِنْ حَكِيمٍ از نزد خداى كه داناست بجميع حكم و مصالح خلقان حَمِيدٍ ستوده بانعام نعم بر بندگان كه از جملهء آن انزال قرآنست كه اعظم نعم است و چون سبب انكار كفار آثار غبار غم بر آينه دل مبارك سيد ابرار صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مىنشست حق تعالى بجهة تسليهء خاطر عاطر حبيب خود فرمود كه . ما يُقالُ لَكَ گفته نميشود يعنى نميگويند اين كافران مر ترا إِلَّا ما قَدْ قِيلَ مگر آنچه گفته شده يعنى گفتارى كه گفتهاند لِلرُّسُلِ مِنْ قَبْلِكَ مر فرستادگان را كه پيش از تو بودهاند از تكذيب و انكار